Wiadomość „Masz nową pocztę głosową” może być zwykłym powiadomieniem operatora, ale oszuści wykorzystują ten sam pretekst na dwa różne sposoby. W jednym SMS prowadzi do strony nakłaniającej do pobrania aplikacji. W drugim podaje numer, pod który rzekomo trzeba zadzwonić, aby odsłuchać nagranie. Sposób reakcji zależy od tego, co dokładnie zrobił odbiorca: samo przeczytanie wiadomości, otwarcie strony, instalacja pliku i wykonanie połączenia mają inne skutki.
Jak działa legalne powiadomienie o poczcie głosowej
Poczta głosowa jest usługą operatora, a sposób informowania o nagraniu zależy od sieci i ustawień abonenta. Powiadomienie może zawierać numer systemu poczty głosowej albo informację dostępną w aplikacji operatora. Nie istnieje jednak jeden uniwersalny wzór SMS-a, który potwierdzałby autentyczność we wszystkich sieciach. Znajoma nazwa nadawcy, poprawna polszczyzna czy logo na otwartej stronie również nie są wystarczającym dowodem.
Najbezpieczniej nie korzystać z instrukcji otrzymanej w nieoczekiwanej wiadomości. Otwórz samodzielnie aplikację operatora, wpisz ręcznie adres jego serwisu albo zadzwoń na oficjalną infolinię podaną na umowie lub fakturze. Operator może potwierdzić, czy poczta głosowa jest aktywna i jaki numer służy do jej obsługi. Jeżeli wcześniej wyłączyłeś tę usługę, nagłe żądanie odsłuchania wiadomości jest dodatkowym powodem do ostrożności, ale nie zastępuje weryfikacji.
Wariant z linkiem: strona udająca operatora
W tym wariancie SMS informuje o nieodsłuchanym nagraniu i zawiera odnośnik. Po jego otwarciu strona może próbować przekonać użytkownika do pobrania pliku przedstawionego jako odtwarzacz, aktualizacja albo aplikacja operatora. Policja opisywała kampanię „na pocztę głosową”, w której link prowadził do złośliwego oprogramowania mogącego zagrozić danym i bankowości.
Trzeba rozdzielić samo kliknięcie od instalacji. Otwarcie strony nie oznacza automatycznie, że aplikacja została zainstalowana ani że rachunek bankowy został przejęty. Ryzyko wyraźnie rośnie, gdy pobrano plik, zezwolono na instalację spoza oficjalnego sklepu, nadano aplikacji dostęp do SMS-ów lub ułatwień dostępu albo wpisano dane logowania. Zwykłe odebranie SMS-a nie instaluje programu.
Wariant z numerem: kosztowne oddzwonienie
Drugi wariant nie wymaga linku. Wiadomość podaje numer, pod którym rzekomo czeka nagranie. Jak wynika z ostrzeżenia Policji ze Szczecina, może to być numer zagraniczny albo numer o podwyższonej opłacie, a automatyczny komunikat lub muzyka mogą celowo wydłużać rozmowę.
Przed oddzwonieniem sprawdź pełny zapis numeru, w tym znak plus i kod kraju. Polski numer abonenta ma dziewięć cyfr, a w formacie międzynarodowym poprzedza go +48. Numer wyglądający podobnie do krajowego może w rzeczywistości zaczynać się innym kodem państwa. UKE przypomina, że odebranie połączenia zagranicznego podczas pobytu w Polsce co do zasady nie powoduje opłaty za oddzwonienie; koszt pojawia się, gdy użytkownik sam nawiąże połączenie. Więcej przykładów zawiera poradnik o połączeniach z zagranicznych numerów.
Jak sprawdzić wiadomość bez klikania i oddzwaniania
- Zrób zrzut ekranu z pełną treścią SMS-a, numerem nadawcy, linkiem i godziną.
- Nie odpowiadaj, nie otwieraj odnośnika i nie dzwoń na numer podany w wiadomości.
- Sprawdź usługę w aplikacji operatora otwartej samodzielnie lub skontaktuj się z operatorem oficjalnym kanałem.
- Wyszukaj numer bez wykonywania połączenia. Opinie innych osób są wskazówką, nie potwierdzeniem właściciela.
- Sprawdź kierunkowy i cennik połączeń, jeżeli numer jest zagraniczny lub należy do nietypowego zakresu.
- Jeśli nikt nie potwierdza nagrania, usuń wiadomość dopiero po zachowaniu materiału potrzebnego do zgłoszenia.
Podobny mechanizm, w którym sprawca liczy na odruchowe oddzwonienie, opisujemy w materiale o oszustwie wangiri. W przypadku SMS-a o poczcie głosowej przynętą nie jest jednak samo nieodebrane połączenie, lecz ciekawość wywołana rzekomym nagraniem.
Co zrobić po kliknięciu albo instalacji
Jeżeli tylko otworzyłeś stronę, zamknij ją, nie pobieraj pliku i sprawdź folder pobranych elementów. Usuń nieuruchomiony plik instalacyjny. Gdy wpisałeś hasło, zmień je na zaufanym urządzeniu, zakończ inne sesje i sprawdź ustawienia odzyskiwania konta. Po podaniu danych karty lub bankowości skontaktuj się niezwłocznie z bankiem przez numer z jego oficjalnej strony albo aplikacji.
Jeżeli aplikacja została zainstalowana, odłącz telefon od internetu i nie używaj go do bankowości ani zmiany haseł. Z innego urządzenia skontaktuj się z bankiem, zabezpiecz pocztę i najważniejsze konta. Zanotuj nazwę aplikacji oraz przyznane jej uprawnienia. Dalsze kroki, w tym kopię potrzebnych danych i przywrócenie bezpiecznego stanu urządzenia, opisuje poradnik o rozpoznawaniu i usuwaniu malware z telefonu. Samo wyłączenie telefonu nie cofa wykonanych operacji.
Co zrobić po oddzwonieniu i jak reklamować koszt
Rozłącz połączenie przyciskiem zakończenia rozmowy, a następnie sprawdź historię połączeń i bieżące koszty w aplikacji operatora. Zablokuj numer. Jeśli opłata jest nietypowa, złóż reklamację u operatora bez czekania na kolejny rachunek. Dołącz numer, datę, godzinę rozpoczęcia, czas połączenia, zrzut SMS-a, naliczoną kwotę i krótkie wyjaśnienie, że połączenie wykonano pod wpływem fałszywego powiadomienia.
Reklamacja nie gwarantuje anulowania kosztu, ponieważ operator ocenia okoliczności oraz prawidłowość naliczenia według umowy i przepisów. Nie kasuj historii przed zakończeniem sprawy. Jeżeli podczas rozmowy podano dane, kod albo informacje bankowe, potraktuj to jako oddzielny incydent i zabezpiecz właściwą usługę.
Gdzie zgłosić podejrzany SMS
Fałszywą wiadomość, domenę lub szerszy incydent można przekazać przez formularz CERT Polska. Gdy doszło do utraty pieniędzy, instalacji złośliwego programu albo przejęcia konta, poinformuj również bank, operatora właściwej usługi i Policję. Zestawienie kanałów oraz informacji przydatnych w zawiadomieniu znajduje się w poradniku gdzie zgłosić próbę oszustwa telefonicznego.
FAQ
Czy samo odebranie SMS-a może zainstalować malware?
Nie w typowym przebiegu tej kampanii. Zagrożenie wiąże się z otwarciem strony, pobraniem pliku, instalacją aplikacji, nadaniem uprawnień lub podaniem danych. Samą wiadomość można bezpiecznie przeczytać bez używania linku.
Czy każdy link do poczty głosowej jest oszustwem?
Nie można tego przesądzić bez znajomości zasad konkretnego operatora. Nieoczekiwanego linku nie trzeba jednak otwierać, aby potwierdzić nagranie. Zrób to w aplikacji operatora lub na oficjalnej infolinii.
Czy krótka rozmowa z numerem zagranicznym zawsze oznacza wysoki rachunek?
Nie. Cena zależy od kraju, zakresu numeracji, taryfy i czasu połączenia. Ryzyko wystarczy jednak, aby nie oddzwaniać bez sprawdzenia numeru oraz cennika.
Jakie dane przygotować do reklamacji?
Pełny numer, datę i godzinę, długość połączenia, kwotę, zrzut wiadomości oraz opis sposobu, w jaki SMS nakłonił do połączenia. Operator może poprosić o dodatkowe informacje.
